Jokkmokk wintermarkt; the day after

De wintermarkt is voorbij en een nieuw jaar is begonnen. En precies nu ik deze eerste zin schrijf rijdt er een grote touringbus voorbij mijn huis vol met toeristen die naar de rendieren van m’n buurman komen kijken; niet de boze buurman maar zijn broer, de leuke buurman. Een aantal jaar geleden had ik een bevriend stel uit Nederland op de koffie, volgens mij ook op de maandag na de wintermarkt, toen er eveneens een grote bus vlakbij mijn huis stopte. Verbaasd keken zij mij aan waarop ik laconiek reageerde: “Oh, dat was ik vergeten, ik zou een rondleiding geven door mijn huis en hen trakteren op koffie en koekjes.” De twee keken mij met nog grotere ogen aan: “Die mensen passen toch niet in jouw huis!” De bus kwam weer in beweging en draaide aan het einde van de weg, iets voorbij mijn huis, om terug te rijden naar mijn buurman. Rendieren zijn uiteraard veel exotischer dan mijn boekencollectie. Alhoewel ik moet zeggen dat ik een aantal zeer exotische exemplaren in de kast heb staan.

En over exotisch gesproken; in één van mijn weinige vrije uren tijdens de markt heb ik kennis gemaakt met de Samische Leonard Cohen, genaamd Kalle Urheim. Tijdens een intiem concert in Hembygdsgården, het historische deel van Jokkmokk, kalle-urheim raakte ik steeds meer onder de indruk van die kleine, stevige man met zijn betoverende stemgeluid. Hij zong in het Lulesamisk, waar ik helemaal niets van versta, dus misschien moet ik iets voorzichtig zijn om hem te vergelijken met een legendarische dichter en liedjesschrijver als Cohen, maar toch, zijn stemgeluid… erg fascinerend.

Informatie Jokkmokks wintermarkt

wintermarkt-rendierZo richting Jokkmokks wintermarkt krijg ik steeds meer emails van mensen met vragen over Jokkmokks wintermarkt: woonruimte, thema van de markt, programma en tochtmogelijkheden. Om veel emailverkeer en tijd te besparen zet ik wat informatie op een rijtje, met handige links.

De 412e wintermarkt vindt plaats van 2 t/m 4 februari 2017 en heeft als thema Sneeuw. Op de website van Jokkmokks wintermarkt vind je informatie over de markt en het laatste nieuws. Alle hotels, campings en jeugdherbergen in en rond Jokkmokk zijn voor de markt van 2017 volgeboekt. Heb je plannen om in 2018 de markt te bezoeken, dan is het goed om te weten dat je ruim een jaar van tevoren moet boeken. Het is echter de vraag of je ook daadwerkelijk een onderkomen vindt; veel accomodaties hebben nog maar een aantal bedden vrij voor de markt van 2018. Een overzicht van overnachtingsmogelijkheden vind je eveneens op de website van Jokkmokks markt.

Veel Jokkmokkers openen hun deuren tijdens de marktdagen en bieden bezoekers een kamer aan. Wil je in aanmerking komen voor een privé onderkomen, schrijf dan naar info@boende-jokkmokks-marknad.com .

Ben je nieuwsgierig naar activiteiten in Jokkmokk, zoals hondensleeën, een sneeuwscootersafari of het ontmoeten van Samen en hun rendieren, dan kan Jokkmokk Arctic Dream je daarbij helpen.

Jokkmokk wintermarkt

tipi De tipi’s in het centrum van Jokkmokk.

sneeuwruimen-centrum Ruim een week voor de markt rijden shovels en vrachtwagens op en aan om grote ladingen sneeuw weg te ruimen.

sneeuwsculptuur Kuifje maakt ieder jaar een sneeuwsculptuur voor de wintermarkt.

wit-rendier Er is een leven vóór en ná de wintermarkt. Voor veel Jokkmokkers loopt een jaar van wintermarkt naar wintermarkt; de markt luidt het nieuwe jaar in en de donkere periode maakt plaats voor het licht. Thema van dit jaar is ‘Midwinter op de poolcirkel’. Na zes wintermarkten te hebben meegemaakt is mij inmiddels duidelijk dat het thema niet veel invloed heeft op het marktprogramma. Jokkmokk bruist de hele week; tentoonstellingen, optredens, workshops, lezingen, filmvoorstellingen, dansavonden en een uitgebreid ‘buitenprogramma’ met hondensledetochten, elandensafari’s, rendiersafari’s, de rendierrace, noorderlichtsafari’s, paardrijden, sneeuwscootertochten en niet te vergeten de markt zelf.
schoenen
Als ik in het programmaboekje kijk begint het te duizelen. Maar met werkdagen van 10 – 14 uur hoef ik eigenlijk geen blik te werpen in het boekje. De wintermarkt betekent voor veel Jokkmokkers ‘knallen’. Keihard werken in een ontzettend leuke sfeer, en na de markt verkeer je in een zombiestatus. Morgen gaan we van start.

markt Donderdag, vrijdag en zaterdag zijn de dagen van de grote markt.

aardewerk meisje-tassen

beeld1

renrajd
Per Kuhmunen leidt de rendierkaravaan door het centrum van Jokkmokk.

Jokkmokk Wintermarkt

Het is vandaag de eerste normale dag voor mij na een heftige wintermarktweek: De kachel brandt, Jussi is weer terug van zijn logeerpartij in Skabram en ik zit met een beker koffie op m’n schrijfstoel. Er is de afgelopen week zoveel gebeurd, dat ik het moeilijk vind om alles in één verhaal te stoppen. Daarom geef ik nu een overzicht van de hele week en zal ik de komende tijd een aantal verhalen uitlichten.
rendierrace
De rendierrace op het Talvatis meer in Jokkmokk. Foto Therese Rydstrom.

Voor het eerst sinds ik in Lapland woon, heb ik een warme wintermarkt meegemaakt. Zowel voor de marktkooplui als de toeristen was -5 een heerlijke temperatuur, maar ikzelf had het liever wat kouder gehad; kou en wintermarkt horen immers bij elkaar. Twee ambtenaren van de belastingdienst controleerden vrijdag of de marktkooplui zich aan de nieuwe regels hielden (zie blogstukje Nieuwe regel bedreigt Jokkmokk Wintermarkt van januari). Dat was het geval; de kassa’s waren aanwezig en functioneerden door de milde temperatuur uitstekend. Niemand kreeg een boete.

Ik heb nog niet de officiële cijfers van het aantal bezoekers onder ogen gehad, maar volgens marktkooplui die ik heb gesproken was het een goedbezochte markt. Ons kleine koffiehuis zat in ieder geval vrijwel de hele markt bomvol. Daaruit bestaat de wintermarkt voor veel Jokkmokkers: Met veel plezier keihard werken, een mooie omzet draaien en tussen de bedrijven door ook nog van de wintermarkt genieten. Slapen doen we na de markt. Vaak is het letterlijk rennen om op tijd bij een avondconcert te zijn. Zaterdagavond werkte ik tot 18.55. In 5 minuten tijd wisselde ik shirt en schoenen en sprintte ik van het koffiehuis naar Bio Norden waar om 19.00 de Samische band Jarnna een concert gaf. Vrienden hadden een stoel vrijgehouden, waarop ik precies om 19.00 neerplofte. Vervolgens begon mijn buurman aan mij te snuffelen. Ik rook naar eten; hij had nog niet gegeten en kreeg spontaan trek.

Mijn auto kreeg het zwaar te verduren tijdens deze markt. Na een gezellige avond met bluesband Holly Billieday in café Gasskas zou ik twee Nederlandse vrienden terugbrengen naar hun huisje op camping Skabram. De mannen van de band kregen er lucht van dat ik èn nuchter was èn een auto had èn naar de camping zou rijden, waar zij ook naar toe moesten. Uiteindelijk vertrok ik richting Skabram met een volgestouwde auto met mensen en apparatuur. Stakkars bilen min.
bandlid-tommy-lag
Bandlid Tommy opgevouwen in de kofferbak. Foto Hans van der Steilen.

De wintermarkt 2014 was er ook één vol protesten, demonstraties en boycotts. De geplande ijzermijn in Kallak heeft veel losgemaakt. Ik heb hierover eerder geschreven op mijn blog en zal de komende tijd meer aandacht hieraan besteden. Nu wil ik het laten bij een foto van een demonstratie die zaterdag over de markt trok en veel indruk maakte. Toen de stoet mensen voorbij ons koffiehuis kwam, werd het stil. Het gaat hier niet alleen om het openen van een mijn in een bijzonder natuurgebied, maar om het openen van een mijn in een gebied dat voor de Samen onmisbaar is voor de rendierhouderij.
demonstratie-wintermarkt
Foto Henrik Blind.

Nieuwe regel bedreigt Jokkmokk Wintermarkt

Vanaf 1 januari 2014 moeten marktkooplui in heel Zweden werken met een officiële kassa. Diegenen die deze regel hebben bedacht, hebben waarschijnlijk nog nooit het grootste winterevent van Noord-Europa bezocht: De Jokkmokk Wintermarkt. Met een geschiedenis die ruim 400 jaar teruggaat, is de wintermarkt ontzettend belangrijk voor Jokkmokk. Ieder jaar reizen tienduizenden mensen het eerste weekend van februari naar Jokkmokk om te handelen op de markt. Zaken worden snel gedaan in de bittere winterkou. Nu moeten de marktkooplui bij -30, een normale temperatuur tijdens de wintermarkt, een kassa bedienen. Een kassa die er binnen de korste keren mee ophoudt; er zijn geen goedgekeurde kassa’s die blijven functioneren bij een temperatuur onder de -10. Maar dat is volgens de bureaucraten geen probleem. Mocht de kassa ermee ophouden, dan kan de handelaar proberen met zijn stijf bevroren vingers, de verkopen met inktpen te registreren in een boek. Helaas functioneert een inktpen ook niet bij extreme minustemperaturen. Een potlood is niet toegestaan. De gemeente Jokkmokk heeft bij de belastingdienst om ontheffing gevraagd wat de wintermarkt betreft, maar nul op het rekest gekregen. Succes jongens. marktkooplui