Een baan als rendierherder

rendier-alleen Bijna dagelijks kom ik de rendierhouders van Jåhkågasska sameby op hun sneeuwscooters tegen als ik met de honden ski of wandel. Een wat oudere Same is altijd verlegen om een praatje. Iedere keer als ik hem tegenkom zet hij zijn sneeuwscooter af om even bij te kletsen over de honden (hij heeft een pup die net zo oud als Tika is), de rendieren, het weer en over het leven hier in het hoge noorden. Vorige week kwam ik hem tegen, in gezelschap van nog een rendierherder, op het moeras tussen Vajmat en Tårrajaur. Zoals gebruikelijk stopte hij en maakten we even een praatje. Opeens zei hij dat we nu genoeg hadden gepraat en dat ik met de jongen op de scooter achter hem moest gaan praten. Verbaasd keek ik van de oude man naar de jongen, die ondertussen van zijn scooter was gestapt en op zijn knieën met Tika zat te spelen. Ik begon in het Zweeds tegen hem te praten waarop hij lachend opkeek en zich in het Engels verontschuldigde dat zijn Zweeds nog niet zo goed was. Nu was ik helemaal verbaasd; een Engelse jongen als rendierhouder?!

rendierhouder Een rendierhouder aan het werk. Dit is niet Tom.

Tom woont normaal gesproken in Engeland waar hij biologie studeert. Hij raakte gefascineerd door de natuur en Samische cultuur in Zweeds Lapland, waarop hij besloot om naast zijn studie een talencursus Zweeds te volgen. Aanvankelijk was zijn plan om na zijn afstuderen en tijdje naar Zweden te gaan. Ongeduldig als hij is, merkte hij na twee maanden dat hij niet zo lang wilde wachten; hij wilde NU naar Lapland. Tom kende niemand in het hoge noorden. Hij besloot gewoon spontaan naar Samische families te schrijven en bood hen in ruil voor kost en inwoning een helpende hand in het huishouden, als kinderoppas, kok, tuinman of als wat dan ook aan. Na een paar weken kreeg hij bericht van de zoon van de oude Same; ze hadden geen hulp in de huishouding nodig, maar kon hij zich misschien indenken om een jaar als rendierherder te werken? Tom las de email wel vijf keer en het schoot door zijn hoofd dat het misschien een grap was. Maar dat was het niet. Hij woont nu bij de zoon van de oude Same in Jokkmokk en ondersteunt hen bij hun werk met de rendieren.

Van dit soort mensen word ik erg blij; gewoon doen en dan maar kijken op welk mooi strand het schip strandt. Tussen alle Samische rendierherders die voorbij mijn huis scheuren, rijdt gewoon een blije Engelse biologiestudent. Hoe gaaf is dat!

rendier-gewei

Bizarre winter

Dit is de meest bizarre winter die ik tot nu toe heb meegemaakt. Als ik door het bos loop waan ik mijzelf in de maand mei. Boomstronken, lage struiken en mos duiken op tussen de oude sneeuwlaag die door de enorme temperatuurschommelingen in elkaar is geslonken. Afgelopen week ging de temperatuur binnen 24 uur van -28 naar +2, en dit is niet de eerste keer. Maandag was het +7; ik hoorde ’s nachts hoe de smeltende sneeuw op de veranda druppelde. Door het spel van smelten en vriezen verandert de sneeuw in een ijsmassa. Overal is het spekglad en op de wegen wordt actief met fijne grind en zand gestrooid. Gisteren skiedde ik met de honden over het moeras van Vajmat naar Tårrajaur en het was zo ijzig en hard dat ik alleen maar bezig was mijn balans te houden terwijl Jussi mij met hoge snelheid voortrok over het scooterpad.

Het instabiele weer maakt mijn training voor Nordenskiöldsloppet niet makkelijk; dan is het te koud om intensief te trainen, vervolgens slaat het weer om naar + graden en keiharde wind waardoor het skispoor ijzig wordt en vol ligt met ‘rotzooi’. Volgens mij heb ik tijdens deze winter nog geen week gehad dat ik normaal kon trainen. En als de winter zo door blijft kwakkelen is het nog maar de vraag of we midden april de 220 kilometer lange race jussi-tornekunnen skiën. Dat wordt een enorme uitdaging voor de organisatie om een goed skispoor te maken.

Vorig jaar skiede ik eind april over het meer Torneträsk in Abisko. Tijdens mijn overtocht sloeg het weer om, van harde wind naar storm. Ik lag twee dagen in mijn tent en de derde dag werd ik wakker met een stralende zon. Toen ik mijn hoofd uit de tent stak schrok ik enorm; het bevroren meer was verdwenen onder een laag water van zo’n 30 centimeter. Het leek alsof mijn tent op een zonnig strand stond en ik uitkeek over een zomers meer.

Zie de zon schijnt door de bomen

zonhuis Iedere dag laat de zon zich eerder zien en verdwijnt zij ’s avonds later achter de beboste heuvels. Iedere dag klimt zij een stukje hoger en sinds kort schijnen haar stralen door de boomtoppen mijn huis binnen. Hoe heerlijk is dat! Ze geeft nog niet veel warmte; vanmorgen liep ik met de honden over een zonovergoten meer, maar het was met bijna -30 flink koud. Nu begin ik langzaam te verlangen naar de zonnige nawinterdagen in april. ’s Nachts kan het nog steeds ijzig koud zijn, maar de zon geeft overdag zoveel warmte dat het heerlijk is om buiten te zijn; skiën, wandelen, ijsvissen, picknicken of gewoon lui zonnen in m’n ligstoel. Als ik dan in de spiegel kijk, zie ik een bruin gezicht met een duidelijke aftekening van mijn zonnebril. De donkere poolwinter is voorbij en voor je het weet staat de middernachtzon aan de hemel te stralen, en verlang ik in augustus naar een koolzwarte nacht.

Jokkmokk wintermarkt

tommy-sneeuwpark-1 De wintermarkt in Jokkmokk is één van de oudste jaarlijks terugkerende markten in de wereld. Aankomende week gaat de 412e editie van start. Kunstenaar en Jokkmokker Tommy maakt samen met zijn team voor de 17e keer een winterpark voor kinderen. Beren, poolvossen en zeehonden verrijzen uit de sneeuw en de grote sneeuwglijbaan is zeer populair onder de kinderen, en mensen met een jonge geest.

sneeuwpark-2


wintermarkt-2017-4

Storm raast over Lapland

Het stormt. De wind buldert over het meer, doet de bomen diep buigen en duwt met volle kracht tegen mijn huis. Na een harde windstoot die de muren doet kraken kijken de honden verschrikt op. Tika moest naar buiten om een plasje te doen maar maakte in de deuropening een rechtsomdraai naar binnen, ze wilde niet alleen de storm in. Toen ik met haar mee naar buiten liep zag ik een heftig noorderlicht. Deze keer laat ik aan mij voorbij gaan. Het is geen straf om in mijn knusse huisje een storm uit te zitten. Tijdens bergtochten heb ik een aantal keer met storm in mijn tent gelegen. Een ontzettend onbehaaglijk gevoel. De wind rukt en trekt als een bezetene aan het tentdoek en keiharde windvlagen bulderen als een trein over de tent heen. En dan lig je daar in je slaapzak wetend dat je midden in de nacht de tent uit moet kruipen om te controleren of het tentdoek en alle lijnen en haringen nog in tact zijn. Ik heb het soms kruipend gedaan; de wind was te sterk om rechtop te lopen. Erg eng. Eenmaal terug in de tent verdween ik diep in mijn slaapzak met oordoppen in tegen het dramatische geluid van de storm, en droomde ik van mijn bedstee in mijn knusse huisje. jussi-wind Jussi houdt niet van harde wind in de bergen.

Reizen naar het noorderlicht

Midden op het het meer, onder vallende sterren en een vuurwerk van noorderlicht zei ik 2016 gedag en verwelkomde ik 2017. Zonder geknal, gegil, gezuip; zonder bange gestreste honden. Na een drukke kerst had ik zin in een rustige jaarwisseling. Toen ik daar zo stond midden in de nacht, verzonken in gedachten en twee honden die uitgelaten over het meer renden, voelde ik mij compleet gelukkig. Het afgelopen jaar was voor mij het jaar waarin ik langs de hele Zweedse bergketen skiede, een geweldige tocht van bijna 1400 kilometer. Een tocht die mij nieuwe inzichten, bijzondere ontmoetingen en mooie vriendschappen heeft gegeven. Ik geniet van mijn leven in Lapland en kijk ernaar uit om meer dromen te verwezenlijken. noorderlicht-011
Het noorderlicht in Lapland
Wegdromen en fantaseren over de toekomst onder een sprookjesachtig aurora borealis levert de nodige nieuwe dromen en ideeën op. Dit hemelse licht had in de mythologie van de poolgebieden een grote betekenis. In veel culturen in het hoge noorden dacht men dat de geesten van overledenen aan de hemel dansten. Daarom toonden de mensen veel eerbied en respect voor dit mysterieuze lichtfenomeen. noorderlicht-007Tegenwoordig weten we dat een samenspel tussen zonne energie, het aardmagnetisch veld en de dampkring het poollicht creëert. Maar als je eenmaal het noorderlicht aan de hemel ziet dansen vergeet je de natuurkundige verklaring en begeef je jezelf al snel in een magische wereld. Steeds meer mensen uit alle hoeken van de wereld reizen naar Noord-Lapland om het noorderlicht te beleven. Het noorden van Lapland, tussen 66 en 70 graden noorderbreedte, ligt in de Aurora zone en is daardoor bij uitstek hét gebied om aurora borealis te zien. Toplocaties als Abisko en het kleinschalige Aurora Mountain Lodge zijn onder andere door hun open ligging de beste plekken ter wereld om het noorderlicht te beleven. Voor velen is het een lang gekoesterde wens om tijdens een koude poolnacht het fantastische lichtspektakel te bewonderen en vast te leggen op de gevoelige plaat. Laat je droom uitkomen in 2017 en reis naar Lapland. Het land van de arctische winters en het betoverende noorderlicht!
noorderlicht-004