Vele vragen

Het is vårvinter; lentewinter. De fijnste tijd van de winter. De dagen lengen, de zon klimt iedere dag een stukje hoger en geeft zoveel warmte dat ik buiten rondloop in mijn t-shirt. De tuin raakt bevolkt met koolmezen, lappmezen en taigagaaien, trekvogels verlaten het warme zuiden en vliegen over mijn huis naar het hoge noorden.

Vorig jaar genoot ik tijdens mijn skitocht volop van deze heerlijke lentedagen. ’s Morgens werd ik wakker in een warme zonovergoten tent en tijdens mijn lunchpauzes lag ik soms urenlang te dutten in de zon. De dagen van kou en sneeuwstorm sluimerden ergens in m’n achterhoofd, ver weg, alsof het jaren geleden was. De dag dat ik onderstaande foto nam, skiedde ik voorbij Samenvestiging Parka, over de bergen en door het ravijn richting Kvikkjokk, waar ik twee dagen later aankwam. Terwijl ik van de zon genoot waren mijn gedachten bij de skiërs van Nordenskiöldsloppet die die dag plaatsvond. Nieuwsgierig hoe het met de deelnemende Jokkmokkers zou gaan, nieuwsgierig hoe de elite skiërs het zouden doen, nieuwsgierig hoe de doorsnee skiër de race zou ervaren.
Nu ben ik nieuwsgierig hoe ikzelf de race ga ervaren. Hoe voelt het om aan de start te staan van een 220 kilometer lange tocht? Hoe reageert mijn lijf, mijn hoofd, kan ik het skiën binnen de tijdslimiet van 30 uur, haal ik überhaupt de eindstreep, ga ik het leuk vinden, wanneer kom ik de man met de hamer tegen en hoe sleep ik mij daar doorheen? Veel vragen, over twee weken weet ik het; ik heb mijzelf gisteren aangemeld.

Storm raast over Lapland

Het stormt. De wind buldert over het meer, doet de bomen diep buigen en duwt met volle kracht tegen mijn huis. Na een harde windstoot die de muren doet kraken kijken de honden verschrikt op. Tika moest naar buiten om een plasje te doen maar maakte in de deuropening een rechtsomdraai naar binnen, ze wilde niet alleen de storm in. Toen ik met haar mee naar buiten liep zag ik een heftig noorderlicht. Deze keer laat ik aan mij voorbij gaan. Het is geen straf om in mijn knusse huisje een storm uit te zitten. Tijdens bergtochten heb ik een aantal keer met storm in mijn tent gelegen. Een ontzettend onbehaaglijk gevoel. De wind rukt en trekt als een bezetene aan het tentdoek en keiharde windvlagen bulderen als een trein over de tent heen. En dan lig je daar in je slaapzak wetend dat je midden in de nacht de tent uit moet kruipen om te controleren of het tentdoek en alle lijnen en haringen nog in tact zijn. Ik heb het soms kruipend gedaan; de wind was te sterk om rechtop te lopen. Erg eng. Eenmaal terug in de tent verdween ik diep in mijn slaapzak met oordoppen in tegen het dramatische geluid van de storm, en droomde ik van mijn bedstee in mijn knusse huisje. jussi-wind Jussi houdt niet van harde wind in de bergen.

Ski expeditie; ga je mee?

vitabandet-reis-bergen Stilte. Het is helemaal stil. -14 graden. Ik rits mijn slaapzak een stukje open en voorzichtig strek ik mij uit om de benzinebrander in de voortent te starten. Ik vul een pan met sneeuw en zet deze op het vuur. Ik laat mijzelf terugzakken in m’n slaapzak en terwijl het langzaam warmer wordt in de tent kriebel ik Jussi op z’n buik. Na een paar minuten begint de bevroren condens, waarmee de hele binnentent bedekt is, te ontdooien. Ik kruip opnieuw een stukje uit mijn slaapzak en met een doekje veeg ik gecontroleerd het condens op om te voorkomen dat het op mijn spullen en slaapzak drupt. vitabandet-tent-water Als dat eenmaal gedaan is open ik, nog steeds zittend in mijn slaapzak, de buitentent en laat Jussi naar buiten. Terwijl hij zijn rondje maakt en zijn behoefte doet, bereid ik een bak met hondenvoer en water voor hem die ik door de tentopenening naar buiten schuif. Als hij zijn ontbijt op heeft steekt hij zijn snuit door de tentopening om aan te geven dat hij weer naar binnen wil. Tevreden rolt hij zich op op mijn slaapzak om nog even een dutje te doen. Inmiddels ben ik aan mijn eigen ontbijt begonnen; een mix van havermout, noten, gedroogde vruchten, melkpoeder en bosbessensoep, en smelt ik ondertussen meer sneeuw om mijn thermosflessen te vullen.

Onder de eerste zonnestralen breek ik mijn tent af. Geroutineerd pak ik mijn pulka in, alles heeft een vaste plek. Een systeem dat door de weken heen aangepast en verfijnd is. Jussi zit een eindje bij mij vandaan, zijn blik gefixeert op één punt. Ik ga naast hem zitten en sla mijn armen om hem heen. Snel geeft hij mij twee likken in mijn gezicht om vervolgens weer voor zich uit te staren. Een hond hoeft niet te leren in het nu te leven, een mens wel. Nu ben ik hier, midden in een fantastisch berglandschap, waar ik op ski’s doorheen reis. Een avontuur, een ontdekkingsreis; iedere dag pak in mijn pulka in en zet ik koers door onbekend terrein. vitabandet-pulka

vitabandet-spoor-veelvraat Ik koppel mijn pulka vast en klik mijn ski’s onder. Mijn donsjas ligt in de pulka; eenmaal in beweging ski ik mijzelf snel warm en daarnaast voel ik de prille warmte van de voorjaarszon op mijn lijf. Na een korte klim bereiken we het hoogste punt, vanaf nu gaat het geleidelijk naar beneden. We laten de kale bergen achter ons en skiën na een aantal kilometer door een lieflijk berkenbos. De natuur komt na een lange donkere winter langzaam weer tot leven; het bos is gevuld met vogelgekwetter en het getrompetter van overvliegende zwanen doet Jussi nieuwsgierig opkijken. Even later duikt hij met zijn neus in het verse spoor van een veelvraat. Ik heb één keer een veelvraat gezien tijdens het hardlopen; hij schoot over de bosweg en verdween in een flits, maar ik zag hem duidelijk gezien.

vitabandet-kaart De afdaling wordt steiler en om vaart te minderen zigzag ik door het bos, wat niet makkelijk is met een pulka. Ik zie een meer voor mij opduiken en de laatste paar honderd meter laat ik mij met hoge vaart het meer op glijden. Als ik eenmaal stil sta kijk ik achterom en zie ik Jussi aan komen rennen. Hijgend gaat hij naast mij zitten. Ik besluit dat het tijd is voor lunch. Ik rol mijn thermomatje uit en nestel mij behaaglijk in de warme zon, die hoog aan de hemel staat te stralen. Mijn vochtige slaapzak ligt uitgerold op mijn pulka om te drogen. Jussi likt gretig een mix van water met stukjes vis naar binnen vitabandet-pause en ikzelf geniet van een kop warme bosbessensap, knäckebröd met een dikke laag boter en gedroogd vlees, noten en een stuk chocola. Jussi heeft zich opgerold en ligt naast mij te slapen. De warme zon maakt ook mij slaperig en al snel dommel ik in. Even later word ik wakker van een koud briesje. De zon is achter sluierbewolking verdwenen en het waait zachtjes. Ik pak de pulka in, koppel Jussi vitabandet-hutje aan de treklijn en zet koers in noordwestelijke richting over het uitgestrekte meer. Tegen het vallen van de avond bereik ik een simpel hutje. Wat een luxe om bij een knisperend vuur mijn avondmaal te eten. Boven op de kachtel staat een grote pan gevuld met sneeuw en mijn vochtige kleding hangt te drogen aan de lijnen die aan het plafond zijn gespannen. Ik geniet volop van de warmte en lig in mijn open slaapzak in het licht van mijn hoofdlamp m’n boek te lezen. Vlak voordat ik ga slapen trek ik nog één keer mijn dikke kleding aan om Jussi, en mezelf, uit te laten. Buiten word ik overweldigd door een heldere sterrenhemel opgekleurd door groene slierten noorderlicht. Hier wil ik nooit meer weg.

Een ski expeditie door de bergen van Zweeds Lapland is een geweldig winteravontuur. Het is heerlijk om weg te dromen bij het lezen van verhalen en het zien van foto’s, maar het zelf ervaren is een belevenis die je nooit meer vergeet. Een belevenis die mogelijk wordt gemaakt door Xplore the North. Reizen door de laatste wildernis van europa, de machtige bergen, bossen gehuld in een dik pak sneeuw, uitgestrekte meren, de stilte van de arctische winter. Het eenvoudige leven in een berghut, zonder elektriciteit en stromend water, waar je in het knusse kaarslicht bij een houtkachel geniet van een warme kop chocolademelk terwijl je je logboek bijwerkt en de route doorneemt voor de volgende dag. En voordat je het laatste kaarsje uitblaast stap je gehuld in een dikke donsjas naar buiten en loop je de poolnacht in, het magische noorderlicht tegemoet.
vitabandet-nederzetting

Een ander leven

”We hadden een leven opgebouwd, maar we hadden geen leven meer. Begrijp je wat ik bedoel?” Malin neemt een slok van haar koffie en kijkt mij vragend aan. Haar man en twee kinderen zitten een stukje verderop te ijsvissen.

Een half uur geleden skiede ik over het Virisenmeer toen een vrouw met twee armen in de lucht naar mij zwaaide en wat schreeuwde. Ik bleef staan en probeerde te horen wat zij zei. Bij haar tweede schreeuw verstond ik ‘fika?!’ (koffie). Ja, dat wilde ik wel.
Toen ik vlakbij haar was begon ze te lachen en verontschuldigde zich voor haar nieuwsgierigheid. Ze vroeg zich af waar ik naartoe opweg was. Ik vertelde haar over mijn tocht door de hele bergketen en al snel praatten we over hoe heerlijk het simpele leven tijdens een tocht is. De basisbehoeften zijn belangrijk en de rest doet er niet zo veel toe. Ik vertelde haar over mijn instelling dat ik zo simpel mogelijk probeer te leven zodat ik niet veel geld nodig om de maandelijkse lasten te kunnen betalen, wat betekent dat ik niet het hele jaar door hoef te werken. Zo heb ik de ruimte om mij met dingen bezig te houden die voor mij waardevol zijn en daarnaast probeer ik mijn ’voetafdruk’ op onze aardbol te beperken door zo basic mogelijk te leven en zo min mogelijk nieuwe spullen aan te schaffen.

Vitabandet-torne-pause

”Onnodige spullen”, hoor ik Malin zeggen. Aan één stuk door vertelt zij over haar ’vorige leven’. Zij en haar man Björn woonden in een hippe buitenwijk in Stockholm. Voordat zij kinderen kreeg, voelde het alsof ze alles had wat haar hartje begeerde. Een leuke man, goede baan, grote vriendenkring, luxe benedenwoning en twee auto’s voor de deur. Soms voelde zij wel de druk van het ’mee moeten doen’, maar deze negatieve gevoelens stopte ze weg. Alles veranderde toen zij een tweeling kreeg, echter niet meteen. Drie jaar lang rende zij, en haar man, van hot naar her. Ze had geen tijd voor haar werk als grafical designer; ze had geen tijd voor haar kinderen; geen tijd voor haar relatie; geen tijd voor een sociaal leven; geen tijd voor vrije tijdsbesteding: alles deed zij half/half en ze voelde zich doodmoe. Daarnaast kwam het haar strot uit dat het in haar vriendenkring alleen maar om designkleding, designprodukten, designmeubels en zelfs designspeelgoed ging. Haar kast in de badkamer lag vol met bodylotions, haarlotions, make-up en de meest dure crèmes. Op een dag opende ze haar kast en dacht ’waar heb ik die rotzooi eigenlijk voor nodig, waar ben ik in vredesnaam mee bezig’. Ook haar partner had genoeg van hun hectische en materialistische leven in de stad. Ze besloten hun leven radicaal om te gooien; verkochten hun huis, één auto en de meeste meubels. Nu wonen zij in een opgeknapte boerderij in Midden-Zweden. Björn heeft zijn baan in de financiële sector achter zich gelaten en heeft van een oude passie zijn werk gemaakt; hij maakt meubels op bestelling. Malin werkt nog steeds als grafical designer, maar voornamelijk vanuit huis en beduidend minder uren.

Vitabandet-torne

”Om nog even hip te zijn Rianne; dit noemen ze downsizing”, Malin kijkt mij met en glimlach aan. ”Dat ik ooit zoveel waarde heb gehecht aan dingen die ik nu compleet overbodig vind, is onbegrijpelijk. Nu geniet ik ervan om mijn man en kinderen te zien ijsvissen. In Stockholm was ik het grootste deel van de tijd geïrriteerd door hun aanwezigheid. Het klinkt te erg voor woorden, maar zo gestresst was ik.”

Doen wat je wilt doen, dat vind ik luxe.
Vitabandet-padjelanta-jussi

Een bijzondere reis

Na bijna twee maanden skiën zag ik afgelopen dinsdag de bergen van Kvikkjokk voor mij opduiken. Ik kreeg het gevoel ‘thuis’ te zien. Nu ben ik echt even thuis, terwijl mijn pulka in Kvikkjokk op mij ligt te wachten om aan het laatste gedeelte van een bijzondere reis te beginnen. Mijn twee rustdagen heb ik in Jokkmokk doorgebracht. Morgen brengt een vriendin mij naar Kvikkjokk, waarna ik via Padjelantaleden, Nordkalottenleden en Kungsleden naar Treriksröset ski. Naar het einde van de bergen.

rodfjallet
tent-bergen
rendieren-helags
drie-vissers
skitochtje
pieljekaise
Parka
till-jakkvik
rianne-sneeuw

Foto impressie

7oo kilometer geskied, nog 600 te gaan!

Skiën door de nacht

image Gisteren skiede ik over een meer met de naam Hästskosjö, toen een sneeuwscooterbestuurder mij staande hield voor een praatje. Carl-Erik was nieuwsgierig geworden en wilde weten waar ik naar opweg was, met mijn volgeladen pulka en hond. Ik vertelde kort mijn verhaal en hij reageerde uitgelaten: “Breng een bezoek aan Stig, hij woont in Olden!” Ik zou langs het kleine dorp Olden skiën en had gepland om tussen Olden en Jänsmässholmen mijn tent op te slaan. Maar de dag verliep anders. Stig is een gepensioneerde man die in een oude school in Olden woont. Eén van zijn hobbies is het volgen van mensen die langs de Zweedse bergketen skiën. Hij wist dat ik in de buurt van Olden was en toen ik de school binnenstapte verwelkomde hij mij met: “Aha, jij bent die Nederlandse met hond Jussi. Willen jullie hier overnachten?” Nu woon ik in een oude school, die tegenwoordig dienst doet als dorpshuis en zo nu en dan overnachten jagers, skiërs, vissers en sneeuwscootermensen hier. Stig is, net als Carl-Erik, goed in praten. Hij vertelt honderduit over de geschiedenis van de school, het dorp, over lange skitochten en sledehondenraces die hier vroeger plaatsvonden. Ik vind het ontzettend leuk als iemand goede verhalen heeft over plekken waar ik doorheen ski en verblijf. Hij heeft een dankbare luisteraar aan mij.

image Ik heb het berggebied verlaten en ski nu voornamelijk door bossen en over moerassen. De afgelopen week heb ik flinke afstanden afgelegd, ruim 30 kilometer per dag, maar door de hoge temperaturen en de zware sneeuw worden de dagetappes korter. De koude tentnachten in de bergen, met zo nu en dan -25, hebben plaatsgemaakt voor relatief warme nachten. Nadeel van de hoge temperaturen is dat ik nu te maken heb met natte sneeuw, zelfs soms regen. Erg triest om te beleven, en ook te horen van locals, dat de winters steeds warmer worden. Komt er een tijd dat we voor een echte winter naar de Poolgebieden moeten reizen?

image Vlak voor Kallsedet trof ik Anna weer. Dat was een leuk weerzien. Samen brachten we de nacht door in Kallsedet Fjällcenter, gerund door Nederlanders. Wat heerlijk om te worden omringd door Nederlandse gezelligheid; koffiedrinken, kletsen over van alles en nog wat, hulp bij reparatie van Anna’s uitrusting, tips over de komende route, wafels met slagroom en niet te vergeten; ik kon eindelijk mijn verlangen naar vers fruit stillen. image Wat was ik blij met mijn sinasappel en avocado. Al dagen verlangde ik naar vers fruit, met name sinasappel. We vertrokken de volgende dag pas om 15.00 uur, helemaal bijgekomen van onze lange skidagen. Volgens mij had ik een suikerkick van de wafel met slagroom; ik skiede een tijd met mijn hoofdlamp door het inmiddels donkere bos. Ik had nog geen zin om mijn tent op te zetten. Die avond voelde als een koude zomernacht in Vajmat, mijn dorp. Anna hield het voor gezien en sloeg in de avondschemering haar tent op, terwijl ik verder skiede door de donkere nacht.