De laatste winterse dag?

En toen was het stil. Geen motorgezaag, geen krakende houtblokken die door de kloofmachine een maatje kleiner worden gemaakt, geen knisperend geluid van grind onder het gewicht van de kruiwagen. De week dat de middernachtzon tevoorschijn komt, begon met een winterse dag. Ik vond het eigenlijk niet erg. Onder het genot van een mok koffie en chocoladekoekjes installeerde ik mij met een dik boek op de keukenbank en dook ik onder in de wonderlijke wereld van composteren, kweken en zelfvoorzienend tuinieren.

Dag oude heren

Voor mijn huis staat een rij machtige, oude dennenbomen. Erg mooi, maar ze houden ook erg veel zon tegen. Na een lange winter verlang ik naar warmte en licht; door de jaren heen begon ik mezelf steeds meer te ergeren aan de enorme schaduwen die de bomen op mijn huis werpen. Afgelopen week kwam Isak met zijn motorzaag langs en heeft hij vier oude heren omgezaagd; meer bomen wachten hetzelfde lot. Hoe blij ik ook ben met meer zon op mijn huis en tuin, toch doet het pijn om ruim 80 jaar oude bomen om te zagen. Wat hebben zij in die 80 jaar gezien, gehoord en meegemaakt? In 10 minuten werk wordt 80 jaar teniet gedaan, alsof het niets is.


De hele week ben ik bezig geweest met het verzamelen van de loeizware houtblokken, het opruimen van takken en het kloven en stapelen van kachelhout voor komende winter. Ik ben begonnen met de tuin en het maken van een zithoek van pallets, een geïsoleerde compostbak (ik heb al een niet-geïsoleerde compostbak voor tuinafval), een soort tipitent van dunne boomstammen en een muggennet van oude vitrage die ik koop bij de kringloopwinkel van het Rode Kruis in Jokkmokk. Als het muggenseizoen in volle hevigheid losbarst, heb ik een plek waar ik ongestoord buiten kan zitten. Ook het terras aan de voorzijde van het huis krijgt een muggennet. Pallets haal ik bij de Ica, de supermarkt in Jokkmokk en een vriendin heeft opzetranden over die ik kan gebruiken als grote planten- en moestuinbakken.
Ik heb de hele week met hout en takken gesleept en karren vol met pallets, opzetranden, tuinaarde, zakken potgrond en mest naar Vajmat gereden. Ik zou zo nog weken door kunnen gaan, heerlijk werk, maar er moet ook geld binnenkomen. Binnenkort is mijn vrije leven voorbij.

Groene nachtmerries


Gisteren heb ik de spijkerbanden onder m’n auto vandaan gehaald en in de schuur gerold. Laat? Ja, beetje laat, ik had het ook vorige week kunnen doen, maar toen vond ik het te koud. De winter kwam dit seizoen laat op gang en nu heeft zij moeite om te vertrekken. ’s Nachts vriest het nog steeds een aantal graden. Iedere morgen na het ontbijt pak ik de lange latten en ski ik een ronde. Vanmorgen lag het trail er nog super bij; erg leuk om zo laat in het seizoen nog te kunnen skiën, thuis te komen en buiten in de zon koffie te drinken.

Mijn huis staat vol met groen grut; sla, rode bieten, mais, spinazie, meloen, dille, tijm, munt, basilicum en peterselie, ringbloemen, korenbloemen en margrieten. En aangezien het nog een tijd duurt voordat het warm genoeg is om alles naar buiten te doen, neemt al het groen langzaam bezit van mijn huis. Soms droom ik dat ik word omringd door uit de kluiten gewassen planten, dat ik niet meer in bed lig maar verstrengeld in een wirwar van groen als een cocon aan het plafond hang. Het leven van een kweker is spannend in plantzone 8.

Zagen, kloven, branden

Een oud gezegde in Lapland luidt: Voor pasen moet het hout zijn gezaagd en gekloofd en voor midzomer moet het onder dak liggen. Na midzomer neemt namelijk de luchtvochtigheid toe en droogt het hout niet zo snel als tijdens de lente en het begin van de zomer.

Wat tips van Jokkmokkers: Het beste is de bomen om te zagen aan het einde van de winter of aan het begin van de lente, voordat de boom te veel sap bevat. Tijdens de lente wordt al het hout gekloofd. Als je het brandhout het komende winterseizoen wilt gebruiken, is het verstandig om de stammen niet te grof te kloven, zodat het sneller droogt. Ook is het belangrijk het hout zo te stapelen dat er voldoende ventilatie mogelijk is, zowel tussen het hout als aan de onderkant. Leg het hout dus niet op de grond, maar op bijvoorbeeld een pallet. Oja, leg het gekloofde hout met de schors naar beneden; zo kan het vocht er makkelijk uit.

De afgelopen twee weekenden heb ik mijn hout gezaagd en gekloofd; ik ben dus ruim vier maanden te laat, maar ik ben blij dat m’n houthok gevuld is, wat een werk! Een oud-Hollands gezegde luidt: Aan brandhout verwarmt men zich drie keer: bij het zagen, het kloven en het branden. hout-zagen

De schoen voor koude poolwinters

Na zes winterseizoenen zijn mijn winterschoenen aan vervanging toe. Zomerkleding is in Jokkmokk vrijwel nooit onderwerp van gesprek, winterkleding daarentegen is in een arctisch klimaat een hot topic. Zodra ik over nieuwe winterschoenen begon, kreeg ik één naam te horen; Jörnkängan. Een ontzettend degelijke, robuuste, handgemaakte warme winterschoen die jarenlang meegaat. Er kleeft echter één nadeel aan deze schoenen; ze zijn moeilijk te verkrijgen.

Schoenmaker Anders Dernebo is de man achter de handgemaakte lederen Jörn schoen. In het dorpje Jörn staat zijn werkplaats waarin hij vele uren doorbrengt met het maken van de bekende Jörn schoen. De schoen heeft zo onderhand een kultstatus bereikt. Op internet staan op verschillende forums oproepjes van mensen die willen weten waar zij in hemelsnaam deze schoen kunnen kopen. Anders maakt met veel liefde schoenen, maar hij vindt het verschrikkelijk om met klanten om te gaan. In een artikel zei hij dat hij een ‘klantallergie’ heeft. Hij heeft twee vaste klanten waar hij de schoenen aan levert: Het Zweedse leger en een handelaar in Noorwegen. Sinds een aantal jaar levert hij zo nu en dan ook schoenen aan ondernemers in Zweden, met zeer beperkte oplage. De vraag naar de schoen is enorm groot, maar Anders heeft geen zin om uit te breiden. Zijn passie is schoenen maken, niet verkopen. Hij heeft geen website, geen emailadres en het antwoordapparaat van de telefoon spuwde jarenlang dezelfde boodschap uit: “Dit jaar neem ik geen nieuwe bestellingen aan. Waarschijnlijk ook niet volgend jaar. Ik heb de prijzen flink verhoogd, daar kan je je hart aan ophalen. En neem eens een kijkje op de website van Lundhags, daar vind je ook goede schoenen.”

Vorige week kwam een handelaar naar Jokkmokk, die onder de naam Jokkmokks Skor (Jokkmokks schoenen) winterschoenen, handschoenen, mutsen en thermokleding verkoopt. En Jörnkängan. Ik heb ze gevonden, model antivries met vilten binnenschoen in maat 36. Eén maat groter dan mijn eigen maat, maar nu heb ik genoeg ruimte voor dikke wollen sokken. De komende jaren loop ik met warme voeten door de poolwinters in Lapland.
winterschoenen

Home made

alggras-2

alggras3 Sinds ik het moerasspirea sap van chef Greta heb geproefd, heb ik een nieuw favoriet drankje. De hele zomer hield ik het veld met moerasspirea in het dorp nauw in het oog om op het juiste moment de bloemen te plukken om daar sap van te maken. Vorige week was het zover en stond ik met schaar en papieren zak in een zee van roomwitte bloemen, die een amandelachtige geur verspreiden.

alggras Thuisgekomen spoelde ik de bloemen schoon en begon ik volgens Greta’s recept met het maken van het sap. Ik kookte een grote pan met water en suiker en goot deze in een emmer die ik had gevuld met de bloemen en citroenschijfjes. Vervolgens zette ik de emmer in de kelder. Het mengsel moet een aantal dagen bij een temperatuur tussen (ongeveer) de 8 en 14 graden staan. alggras-1

Iedere dag roerde ik even met een grote houten lepel in de emmer. Na 4 dagen was het tijd om het mengsel af te gieten en het overgebleven sap in flesjes te doen. Mijn eerste slok eigengemaakte moerasspirea sap voelde alsof er een engeltje op mijn tong pieste; erg lekker dus. Het sap is niet lang houdbaar. Eén flesje staat in de koelkast en de rest heb ik in de vrieskist gelegd. Iedere keer als ik de koelkast open en het flesje zie staan, word ik helemaal blij. Zo simpel, zo lekker, zo leuk!

alggras-6