Mijn semla en ik

Alhoewel ik mij meer Nederlands voel dan Zweeds, merk ik dat ik toch wat aan het verzweedsen ben. Gisteren was het fettisdagen, vette dinsdag in het Nederlands; de dinsdag voor het begin van de vastentijd. De Zweden hebben de traditie om op fettisdagen een semla te eten, een bolletje gevuld met amandelspijs met als topping en dot slagroom en over het geheel wordt een laagje poedersuiker gestrooid. Voor het eerst in de acht jaar dat ik nu in Lapland woon, heb ik een semla bij de bakker gekocht. Toen ik in de auto naar huis reed en de semla in een speciaal ontworpen semladoosje naast mij op de passagiersstoel lag, voelde ik mij een beetje Zweeds.
semla

De lange donkere nacht

kerstlicht De langste nacht is voorbij. De zon is opweg terug en over aan aantal weken kunnen we de eerste voorzichtige zonnestralen verwelkomen. Alhoewel het nu iedere dag iets langer licht blijft, voelt het voor mij alsof de koude en donkere periode nog moet komen. In december gebeurde er zoveel in Jokkmokk. Op het werk was het ontzettend druk met alle kerstmaaltijden die wij bereiden en serveren tijdens de adventsweken. Ik heb dus nauwelijks door dat het zo donker is. Alle winkels, galeries, cafés en restaurants waren open, uit de kerken klonken kerstliederen en midden december verkeerde Jokkmokk nog eens kerstmarktpngextra in de kerstsferen tijden de driedaagse kerstmarkt. Door alle lichtjes, warmte en gezelligheid voelde het niet donker.
Koud was het ook niet, afgelopen week lag de temperatuur zelfs boven het vriespunt en regelmatig waaide het. Het voelde als eind april, wanneer de sneeuw langzaam verdwijnt en hier en daar de eerste grassprietjes opduiken. Geen sneeuwbedekte bomen meer en de daken van mijn huis en schuren liggen er kaal bij; de sneeuw is naar beneden gegleden. Gelukkig is de winter teruggekomen, zo vlak voor het kerstweekend; het sneeuwt nu zachtjes bij een temperatuur van -10. Het is kerst!midwinter-2014 Midwinter in 2014.

Zagen, kloven, branden

Een oud gezegde in Lapland luidt: Voor pasen moet het hout zijn gezaagd en gekloofd en voor midzomer moet het onder dak liggen. Na midzomer neemt namelijk de luchtvochtigheid toe en droogt het hout niet zo snel als tijdens de lente en het begin van de zomer.

Wat tips van Jokkmokkers: Het beste is de bomen om te zagen aan het einde van de winter of aan het begin van de lente, voordat de boom te veel sap bevat. Tijdens de lente wordt al het hout gekloofd. Als je het brandhout het komende winterseizoen wilt gebruiken, is het verstandig om de stammen niet te grof te kloven, zodat het sneller droogt. Ook is het belangrijk het hout zo te stapelen dat er voldoende ventilatie mogelijk is, zowel tussen het hout als aan de onderkant. Leg het hout dus niet op de grond, maar op bijvoorbeeld een pallet. Oja, leg het gekloofde hout met de schors naar beneden; zo kan het vocht er makkelijk uit.

De afgelopen twee weekenden heb ik mijn hout gezaagd en gekloofd; ik ben dus ruim vier maanden te laat, maar ik ben blij dat m’n houthok gevuld is, wat een werk! Een oud-Hollands gezegde luidt: Aan brandhout verwarmt men zich drie keer: bij het zagen, het kloven en het branden. hout-zagen

Eerste zomerdag ondergesneeuwd

majbrasa3 majbrasa2Valborgsmässoafton: 30 April is de dag in Noord-Europa waarop de winter wordt afgesloten en het zomerhalfjaar haar intrede doet. In de oude mythen wordt de overgangstijd van winter naar zomer omschreven als een periode waarin kwade krachten tevoorschijn komen. Om deze krachten terug te drijven maakte men vuur. Een meer ‘met beide voeten op de grond’ verklaring van de gewoonte om de laatste dag van april grote vuren te maken is dat vroeger de boeren hun beesten begin mei op het land loslieten en door middel van vuur de roofdieren verjaagden. Hoe het ook zij, de winter is afgesloten en een periode vol zonneschijn ligt in het verschiet. Op 1 mei, de eerste dag van de zomerperiode, viel er ’s morgens 20 centimeter sneeuw. Typisch Lapland. majbrasa4

Midwinter

Voor iedereen in regen- en herfstachtig Nederland, voor alle sippe wintersportgangers die bij gebrek aan sneeuw alleen maar kunnen après skiën, heb ik als pleister op de wonde, op deze mooie midwinterdag, een serie foto’s gemaakt. Over twee dagen laat ik dit schitterende midwintersprookje achter mij en sta ik op een koud nat station te wachten tot mijn moeder mij, weggedoken onder een paraplu, komt ophalen.

midwinter

midwinter-2

midwinter-3

midwinter-4

midwinter-1

Take it slow

Nu de adventsweken zijn aangebroken is het ontzettend druk in het koffiehuis/restaurant. Vrijwel iedere dag serveren we kerstlunch en kerstdiners. De dagen die aanvankelijk rustig leken, worden kort van tevoren alsnog volgeboekt. Ik heb inmiddels mijn eerste 14-urige werkdag achter de rug; waarschijnlijk niet de laatste. Jussi heeft de boel onveilig gemaakt in Skabram samen met de tijdelijke oppas oma Wil. Op het Skabram meer hielden zij ‘wie is het snelste’ wedstrijdjes; oma op de trapslee of hond Jussi. Het was een close finish.
jussi-wil-skabram
De met daglicht gevulde uren in het weekend breng ik zoveel mogelijk buiten door, alhoewel ik eerlijk moet bekennen dat ik afgelopen zondagmorgen beschamend lang in bed lag. Toen ik uiteindelijk rustig aan mijn ontbijt zat kwam Kuifje met de honden binnenstappen om te kijken of ik al ‘ready to go’ was. Ik zou die hele zondag niet in een ‘ready to go’ toestand komen, dus op zijn plan om met de sneeuwscooter aan de overkant van het meer tegen een berg op te rijden terwijl ik op mijn ski’s met een lijn achter de scooter hang (de honden kunnen meerennen) om vervolgens naar beneden te skiën, reageerde ik zonder aarzelen negatief. Het werd plan B; eerst ijsvissen en vervolgens ging ik een ronde met Jussi skiën en ging hij een rondje rijden met de sneeuwscooter. Eenmaal thuis stond er chocomelk, zelfgemaakte pizza, versgevangen vis en film op het programma. Van de film heb ik weinig gezien.
purki-ski-honden

Ieder nadeel heb zijn voordeel

tuin-sneeuw
Ik trek de capuchon van mijn winterjas over m’n hoofd; sneeuw, en dat met midsommar. Met een stapel hout op m’n arm loop ik naar binnen waar de kachel rustig brandt. De Jokkmokkers geloof ik ook niet meer; hoezo geen vorst na 10 juni? Het is inmiddels 20 juni geweest; het sneeuwt, het vriest ’s nachts en ik sta met winterjas en handschoenen in het houthok de laatste houtblokken bij elkaar te sprokkelen. Het is trouwens de hoogste tijd om de houtvoorraad voor het volgende winterseizoen aan te vullen. Deze midsommar ren ik niet in een wit zomerjurkje met linten en bloemen op m’n hoofd om een versierde boom. Deze midsommar blijf ik binnen en lees ik mijn boek onder het genot van een koud glas baileys. En ik probeer niet te denken aan het feit dat vanaf nu de dagen weer korter worden, oftewel, zoals de Jokkmokkers zeggen; jaha, nu gaan we de donkere tijd weer tegemoet. Hou op zeg, ik wil minimaal twee maanden op teenslippers kunnen rondhuppelen voordat die donkere tijd weer komt. Voetballegende Johan Cruijff zei ooit: “Ieder nadeel heb zijn voordeel.” Voordeel van dit rotweer: er zijn geen muggen. Te koud!

boom-midsommar
Midzomerviering in Purkijaure, vorig jaar toen het wel warm was.