As it is in heaven

Onlangs was ik op een schitterende plek, waar ik letterlijk ettelijke malen langs ben gefietst, zonder van haar bestaan af te weten. Als ik naar Aktse bergstation ga, en de imposante berg Skierfe, rij ik met de auto naar de parkeerplaats bij Sitoälvsbron, vervolgens fiets ik 10 kilometer over een bosweg en de laatste 6 kilometer loop ik over een slingerend paadje naar Aktse. Hoe vaak ben ik langs deze magisch mooie plek gefietst, verscholen achter hoge dennenbomen en oude berken? Soms heb je een oude rot in het vak als Tommy nodig om nieuwe plekken te ontdekken.


Zo stel ik mij de hondenhemel voor, waar Jussi nu woont. Een uitgestrekt strand met velden van sneeuw en ijs, omgeven door bos en bergen, waardoor een koude rivier stroomt. Het is goed zo.


Boomstronken en wortels vertellen van een bos dat ooit is geweest.

De magische berg Skierfe.


Verdronken elanden en rendieren

De afgelopen weken zijn de rendieren naar Vajmat gekomen. Zoals voorgaande jaren kwamen ze in grote trailers en werden op nog geen 100 meter van mijn huis vrijgelaten. Nu woon ik tot eind april tussen de rendieren.

Ik kan mij nog een tragisch voorval herinneren van mijn eerste winter in Jokkmokk. In november 2009 trok een kudde van zo’n 3000 rendieren uit de bergen naar hun winterverblijf in de lager gelegen bossen. De kudde volgde de eeuwenoude migratieroute over het meer Kutjaure, begeleid door rendierhouders op sneeuwscooters die voor de jaarlijkse trek controleren of het ijs op de meren dik genoeg is. Normaal gesproken volgen de rendieren elkaar als in een slinger over het meer. Op deze onfortuinlijke dag brak de slinger; de voorste rendieren waren bijna aan de overkant toen iets hen deed schrikken. Zij draaiden om en renden terug. In een fractie van een seconde raakte de hele kudde in paniek en renden de dieren in volle gallop over het meer. De rendierhouders stonden machteloos toen door de grote druk het ijs onder de hoeven van de dieren brak en honderden rendieren in het ijskoude water verdwenen. Ruim 200 dieren verdronken voor de ogen van de rendierhouders, die geen schijn van kans hadden om hen te helpen. Een tragedie in vele opzichten. rendieren

De wintertrek levert niet alleen gevaren op voor rendieren.
In het voorjaar van 2001 deed een scooterbestuurder een lugubere vondst in het meer Skalka, ten westen van Jokkmokk. Hij vond 12 verdronken elanden. Later op de dag vond de politie een paar honderd meter van de verdronken dieren nog een groep omgekomen elanden; totaal waren 21 elanden verdronken. De dieren zijn vermoedelijk aan het einde van de herfst door het ijs gezakt tijdens hun trek vanuit de bergen naar bosland, waar zij overwinteren. Skalka is een gereguleerd meer; verschillen in de waterstand zorgen voor zwak ijs.

Storm raast over Lapland

Het stormt. De wind buldert over het meer, doet de bomen diep buigen en duwt met volle kracht tegen mijn huis. Na een harde windstoot die de muren doet kraken kijken de honden verschrikt op. Tika moest naar buiten om een plasje te doen maar maakte in de deuropening een rechtsomdraai naar binnen, ze wilde niet alleen de storm in. Toen ik met haar mee naar buiten liep zag ik een heftig noorderlicht. Deze keer laat ik aan mij voorbij gaan. Het is geen straf om in mijn knusse huisje een storm uit te zitten. Tijdens bergtochten heb ik een aantal keer met storm in mijn tent gelegen. Een ontzettend onbehaaglijk gevoel. De wind rukt en trekt als een bezetene aan het tentdoek en keiharde windvlagen bulderen als een trein over de tent heen. En dan lig je daar in je slaapzak wetend dat je midden in de nacht de tent uit moet kruipen om te controleren of het tentdoek en alle lijnen en haringen nog in tact zijn. Ik heb het soms kruipend gedaan; de wind was te sterk om rechtop te lopen. Erg eng. Eenmaal terug in de tent verdween ik diep in mijn slaapzak met oordoppen in tegen het dramatische geluid van de storm, en droomde ik van mijn bedstee in mijn knusse huisje. jussi-wind Jussi houdt niet van harde wind in de bergen.

Maak kans op een plek in Fjällräven Polar 2017!

polar2012_3480r
Doe mee aan Fjällräven Polar 2017!

Fjällräven Polar is een fantastische sledetocht, ver boven de poolcirkel, dwars door de Arctische wildernis van Lapland. Deelnemers sturen hun team sledehonden van het Noorse Signaldalen naar het Zweedse Väkkäräjärvi, een spectaculair avontuur van 300 kilometer door de bergen en over de toendra’s van winters Lapland.
polar2014_h8b1792r

Fjällräven Polar geeft ’gewone’ mensen, met gewone banen en zonder speciale kennis van buitenleven tijdens een winterexpeditie, de kans om te ontdekken hoe bijzonder mooi een winters avontuur kan zijn. Zeer ervaren gidsen helpen de deelnemers tijdens de tocht en daarnaast zorgt Fjällräven voor een volledige winteruitrusting. Het idee achter deze expeditie is om te laten zien dat met de juiste voorbereidingen en de juiste uitrusting, vrijwel iedereen deel kan nemen aan een geweldig winters avontuur. Voor Fjällräven is dit tevens een goede mogelijkheid om hun producten te testen onder de beste omstandigheden; de subarctische winter.
34-polar2015-2760r

Hoe doe je mee?
Tot 15 december heb je de kans om een plekje te bemachtingen voor de Fjällräven Polar 2017. Wat je moet doen, is in een foto of film vertellen waarom uitgerekend jij mee moet doen aan de Fjällräven Polar. Een jury beoordeelt vervolgens de aanmeldingen en kiest uit alle inzendingen tien deelnemers. De andere tien deelnemers worden door het publiek gekozen. Zorg er dus voor dat je aanmelding opvalt en deel jouw inschrijving op sociale media om zoveel mogelijk stemmen te krijgen!

Inschrijven doe je hier!
64-polar2015-3062r
polar2014_h8b2370r

Ski expeditie; ga je mee?

vitabandet-reis-bergen Stilte. Het is helemaal stil. -14 graden. Ik rits mijn slaapzak een stukje open en voorzichtig strek ik mij uit om de benzinebrander in de voortent te starten. Ik vul een pan met sneeuw en zet deze op het vuur. Ik laat mijzelf terugzakken in m’n slaapzak en terwijl het langzaam warmer wordt in de tent kriebel ik Jussi op z’n buik. Na een paar minuten begint de bevroren condens, waarmee de hele binnentent bedekt is, te ontdooien. Ik kruip opnieuw een stukje uit mijn slaapzak en met een doekje veeg ik gecontroleerd het condens op om te voorkomen dat het op mijn spullen en slaapzak drupt. vitabandet-tent-water Als dat eenmaal gedaan is open ik, nog steeds zittend in mijn slaapzak, de buitentent en laat Jussi naar buiten. Terwijl hij zijn rondje maakt en zijn behoefte doet, bereid ik een bak met hondenvoer en water voor hem die ik door de tentopenening naar buiten schuif. Als hij zijn ontbijt op heeft steekt hij zijn snuit door de tentopening om aan te geven dat hij weer naar binnen wil. Tevreden rolt hij zich op op mijn slaapzak om nog even een dutje te doen. Inmiddels ben ik aan mijn eigen ontbijt begonnen; een mix van havermout, noten, gedroogde vruchten, melkpoeder en bosbessensoep, en smelt ik ondertussen meer sneeuw om mijn thermosflessen te vullen.

Onder de eerste zonnestralen breek ik mijn tent af. Geroutineerd pak ik mijn pulka in, alles heeft een vaste plek. Een systeem dat door de weken heen aangepast en verfijnd is. Jussi zit een eindje bij mij vandaan, zijn blik gefixeert op één punt. Ik ga naast hem zitten en sla mijn armen om hem heen. Snel geeft hij mij twee likken in mijn gezicht om vervolgens weer voor zich uit te staren. Een hond hoeft niet te leren in het nu te leven, een mens wel. Nu ben ik hier, midden in een fantastisch berglandschap, waar ik op ski’s doorheen reis. Een avontuur, een ontdekkingsreis; iedere dag pak in mijn pulka in en zet ik koers door onbekend terrein. vitabandet-pulka

vitabandet-spoor-veelvraat Ik koppel mijn pulka vast en klik mijn ski’s onder. Mijn donsjas ligt in de pulka; eenmaal in beweging ski ik mijzelf snel warm en daarnaast voel ik de prille warmte van de voorjaarszon op mijn lijf. Na een korte klim bereiken we het hoogste punt, vanaf nu gaat het geleidelijk naar beneden. We laten de kale bergen achter ons en skiën na een aantal kilometer door een lieflijk berkenbos. De natuur komt na een lange donkere winter langzaam weer tot leven; het bos is gevuld met vogelgekwetter en het getrompetter van overvliegende zwanen doet Jussi nieuwsgierig opkijken. Even later duikt hij met zijn neus in het verse spoor van een veelvraat. Ik heb één keer een veelvraat gezien tijdens het hardlopen; hij schoot over de bosweg en verdween in een flits, maar ik zag hem duidelijk gezien.

vitabandet-kaart De afdaling wordt steiler en om vaart te minderen zigzag ik door het bos, wat niet makkelijk is met een pulka. Ik zie een meer voor mij opduiken en de laatste paar honderd meter laat ik mij met hoge vaart het meer op glijden. Als ik eenmaal stil sta kijk ik achterom en zie ik Jussi aan komen rennen. Hijgend gaat hij naast mij zitten. Ik besluit dat het tijd is voor lunch. Ik rol mijn thermomatje uit en nestel mij behaaglijk in de warme zon, die hoog aan de hemel staat te stralen. Mijn vochtige slaapzak ligt uitgerold op mijn pulka om te drogen. Jussi likt gretig een mix van water met stukjes vis naar binnen vitabandet-pause en ikzelf geniet van een kop warme bosbessensap, knäckebröd met een dikke laag boter en gedroogd vlees, noten en een stuk chocola. Jussi heeft zich opgerold en ligt naast mij te slapen. De warme zon maakt ook mij slaperig en al snel dommel ik in. Even later word ik wakker van een koud briesje. De zon is achter sluierbewolking verdwenen en het waait zachtjes. Ik pak de pulka in, koppel Jussi vitabandet-hutje aan de treklijn en zet koers in noordwestelijke richting over het uitgestrekte meer. Tegen het vallen van de avond bereik ik een simpel hutje. Wat een luxe om bij een knisperend vuur mijn avondmaal te eten. Boven op de kachtel staat een grote pan gevuld met sneeuw en mijn vochtige kleding hangt te drogen aan de lijnen die aan het plafond zijn gespannen. Ik geniet volop van de warmte en lig in mijn open slaapzak in het licht van mijn hoofdlamp m’n boek te lezen. Vlak voordat ik ga slapen trek ik nog één keer mijn dikke kleding aan om Jussi, en mezelf, uit te laten. Buiten word ik overweldigd door een heldere sterrenhemel opgekleurd door groene slierten noorderlicht. Hier wil ik nooit meer weg.

Een ski expeditie door de bergen van Zweeds Lapland is een geweldig winteravontuur. Het is heerlijk om weg te dromen bij het lezen van verhalen en het zien van foto’s, maar het zelf ervaren is een belevenis die je nooit meer vergeet. Een belevenis die mogelijk wordt gemaakt door Xplore the North. Reizen door de laatste wildernis van europa, de machtige bergen, bossen gehuld in een dik pak sneeuw, uitgestrekte meren, de stilte van de arctische winter. Het eenvoudige leven in een berghut, zonder elektriciteit en stromend water, waar je in het knusse kaarslicht bij een houtkachel geniet van een warme kop chocolademelk terwijl je je logboek bijwerkt en de route doorneemt voor de volgende dag. En voordat je het laatste kaarsje uitblaast stap je gehuld in een dikke donsjas naar buiten en loop je de poolnacht in, het magische noorderlicht tegemoet.
vitabandet-nederzetting

Eropuit in de natuur; risicovolle onderneming?

Wat is er toch met de mens gebeurd? Als ik zou zeggen dat ik in m’n eentje een week naar Barcelona ga, krijg ik alleen maar positieve reacties. Als ik zeg dat ik een bergtocht ga maken, krijg ik echter ook andere reacties. Negatieve reacties: ‘Helemaal alleen, vind je dat niet eng’? ‘Oeh, dat is gevaarlijk, pas maar goed op’. ‘Ik hoop niet dat je een beer tegenkomt’!

peraure-meer-natuur Aan het Peraure meer.

Is het nu echt zo dat het risicovoller is om zich in de natuur te begeven dan in een stad? Nee absoluut niet, integendeel. Het brengt meer risico’s met zich mee om jezelf een dag in het verkeer te begeven dan een dag door een bos of de bergen te wandelen. De kans dat ik als vrouw wordt lastig gevallen of zelfs wordt aangerand is een stad vele malen groter dan in de bergen. Hoe verder ik mijn tent opzet van de civilisatie des te veiliger ik mij voel. Het is niet de natuur die mij weerhoudt van het maken van sommige reizen/tochten, maar het is de mens. Ik heb tijdens mijn reizen gebieden vermijd en dingen gelaten omdat het door de aanwezigheid van mannen onveilig was. Die keren dat ik mijzelf in bedreigende situatie’s bevond was er vrijwel altijd een man in het spel, helaas. Het is niet een beer die ’s nachts de deur van mijn camper probeert te forceren om binnen te komen; nee, een man doet dat.

jarre-natuur Met Jussi op Jarre.

De natuur is er niet op uit om lastig te vallen of angst aan te jagen. In een leven waar stress één van de grootste bedreigingen is voor de mens, is de natuur een plek waar je tot rust kan komen en jezelf terug kan vinden. Als ik alleen in de bergen onderweg ben, brengt dat uiteraard risico’s met zich mee. Maar ik ben mij volledig bewust van de mogelijke risico’s en door een zogenoemde risicoanalyse probeer ik zoveel mogelijk risico’s te voorkomen en het liefst uit te sluiten. Door bijvoorbeeld te weten wat je moet doen als je in een storm terechtkomt, voorkom je dat je op dat moment in een gevaarlijke situatie belandt. Ik voel mezelf zowel fysiek als mentaal in goede doen als ik door de bergen trek, zo in die zin minimaliseer ik de risico’s op bijvoorbeeld stress-gerelateerde ziektes. Wanneer een mens overlijdt aan een hartstilstand, gaat vaak een periode van risicovol gedrag aan vooraf; manier van eten, weinig bewegen en iedere dag stress. In het leven neemt ieder mens risico’s, maar wat iemand als risicovol beschouwt, verschilt van mens tot mens.

Een ander leven

”We hadden een leven opgebouwd, maar we hadden geen leven meer. Begrijp je wat ik bedoel?” Malin neemt een slok van haar koffie en kijkt mij vragend aan. Haar man en twee kinderen zitten een stukje verderop te ijsvissen.

Een half uur geleden skiede ik over het Virisenmeer toen een vrouw met twee armen in de lucht naar mij zwaaide en wat schreeuwde. Ik bleef staan en probeerde te horen wat zij zei. Bij haar tweede schreeuw verstond ik ‘fika?!’ (koffie). Ja, dat wilde ik wel.
Toen ik vlakbij haar was begon ze te lachen en verontschuldigde zich voor haar nieuwsgierigheid. Ze vroeg zich af waar ik naartoe opweg was. Ik vertelde haar over mijn tocht door de hele bergketen en al snel praatten we over hoe heerlijk het simpele leven tijdens een tocht is. De basisbehoeften zijn belangrijk en de rest doet er niet zo veel toe. Ik vertelde haar over mijn instelling dat ik zo simpel mogelijk probeer te leven zodat ik niet veel geld nodig om de maandelijkse lasten te kunnen betalen, wat betekent dat ik niet het hele jaar door hoef te werken. Zo heb ik de ruimte om mij met dingen bezig te houden die voor mij waardevol zijn en daarnaast probeer ik mijn ’voetafdruk’ op onze aardbol te beperken door zo basic mogelijk te leven en zo min mogelijk nieuwe spullen aan te schaffen.

Vitabandet-torne-pause

”Onnodige spullen”, hoor ik Malin zeggen. Aan één stuk door vertelt zij over haar ’vorige leven’. Zij en haar man Björn woonden in een hippe buitenwijk in Stockholm. Voordat zij kinderen kreeg, voelde het alsof ze alles had wat haar hartje begeerde. Een leuke man, goede baan, grote vriendenkring, luxe benedenwoning en twee auto’s voor de deur. Soms voelde zij wel de druk van het ’mee moeten doen’, maar deze negatieve gevoelens stopte ze weg. Alles veranderde toen zij een tweeling kreeg, echter niet meteen. Drie jaar lang rende zij, en haar man, van hot naar her. Ze had geen tijd voor haar werk als grafical designer; ze had geen tijd voor haar kinderen; geen tijd voor haar relatie; geen tijd voor een sociaal leven; geen tijd voor vrije tijdsbesteding: alles deed zij half/half en ze voelde zich doodmoe. Daarnaast kwam het haar strot uit dat het in haar vriendenkring alleen maar om designkleding, designprodukten, designmeubels en zelfs designspeelgoed ging. Haar kast in de badkamer lag vol met bodylotions, haarlotions, make-up en de meest dure crèmes. Op een dag opende ze haar kast en dacht ’waar heb ik die rotzooi eigenlijk voor nodig, waar ben ik in vredesnaam mee bezig’. Ook haar partner had genoeg van hun hectische en materialistische leven in de stad. Ze besloten hun leven radicaal om te gooien; verkochten hun huis, één auto en de meeste meubels. Nu wonen zij in een opgeknapte boerderij in Midden-Zweden. Björn heeft zijn baan in de financiële sector achter zich gelaten en heeft van een oude passie zijn werk gemaakt; hij maakt meubels op bestelling. Malin werkt nog steeds als grafical designer, maar voornamelijk vanuit huis en beduidend minder uren.

Vitabandet-torne

”Om nog even hip te zijn Rianne; dit noemen ze downsizing”, Malin kijkt mij met en glimlach aan. ”Dat ik ooit zoveel waarde heb gehecht aan dingen die ik nu compleet overbodig vind, is onbegrijpelijk. Nu geniet ik ervan om mijn man en kinderen te zien ijsvissen. In Stockholm was ik het grootste deel van de tijd geïrriteerd door hun aanwezigheid. Het klinkt te erg voor woorden, maar zo gestresst was ik.”

Doen wat je wilt doen, dat vind ik luxe.
Vitabandet-padjelanta-jussi