Noorderlicht

noorderlicht-vajmat Het noorden van Lapland wordt ook wel het Land van het Noorderlicht genoemd. In de winter kun je ’s nachts het noorderlicht regelmatig aan de donkere poolhemel zien dansen. Het poollicht wordt door velen beschouwd als één van de mooiste, meest spectaculaire en indrukwekkendste natuurverschijnselen van moeder aarde.

Hoe ontstaat het noorderlicht?
Het verschijnsel hangt samen met uitbarstingen op de zon. Tijdens deze uitbarstingen worden grote hoeveelheden geladen deeltjes het heelal ingeslingerd. Binnen 1 à 2 dagen bereiken de deeltjes de aarde. Eenmaal bij de aarde aangekomen worden ze afgebogen. Hier zorgt het aardmagnetisch veld voor. Behalve dat de deeltjes worden afgebogen worden ze bij de noord- en zuidpool ook versneld. Door deze versnelling dringen ze met een verhoogde snelheid op ongeveer 100 kilometer boven het aardoppervlak de atmosfeer binnen. Wanneer ze in de aardse atmosfeer op zuurstof- en stikstofmoleculen botsen, komt energie vrij in de vorm van licht. Bij voldoende botsingen kunnen wij het spectaculaire noorderlicht waarnemen. De kleur van het poollicht is afhankelijk van het soort elektronen, en op wat voor atomen deze elektronen botsen. In het bovenste deel van de atmosfeer kan zuurstof groen of rood noorderlicht veroorzaken. Lager in de atmosfeer kunnen elektronen in combinatie met stikstofprotonen ook rood licht veroorzaken. Er bestaat ook blauw poollicht, maar dit is vrij zeldzaam. Blauw poollicht kan ontstaan doordat zonnestralen de bovenkant van het poollicht raken.noorderlicht-007

Het noorderlicht in de mythologie
Voordat de wetenschap met de verklaring voor het ontstaan van het poollicht kwam, waren er meerdere verklaringen voor het poollicht te vinden in de mythologieën van verschillende culturen.

Volgens de Samen was het noorderlicht hen gegeven als compensatie voor het verdwijnen van de zon in de wintermaanden. Voor de Samen was het noorderlicht een te duchten fenomeen dat eerbied en vrees inboezemde. Ze geloofden dat fluiten en belgeklingel de aandacht van het licht zou trekken en dat het noorderlicht hen zou aanvallen. Het bespotten ervan was gevaarlijk en door middel van volksverhalen werden jongere generaties voor dit gevaar gewaarschuwd.

Aan de Noorse westkust dacht men dat het noorderlicht overleden vrijgezelle vrouwen waren, die dansten en met witte gewaden zwaaiden. ‘Ho er så gamal ho kjem snart i verlyset.’ Zij is zo oud, dat zij snel naar het noorderlicht gaat, luidt een oud gezegde.

In de middeleeuwen zagen sommige Europeanen de roodgloeiende aurora als een voorteken van onheil, oorlog en bloedvergieten. Er zijn ook nog andere gedachtegangen. Zo was er een Noor die in het jaar 1250 dacht dat het ijs op Groenland zo veel kracht genereerde dat het licht van de aurora ermee kon ontstoken worden.
noorderlicht-011


Waar en wanneer noorderlicht?

De beste maanden om het noorderlicht in Noord-Lapland te zien is de periode van september tot midden maart. Dat het ijzig koud moet zijn, klopt niet. Om het poollicht te kunnen waarnemen moet het donker en helder zijn. In de winter betekent een klaarheldere hemel vaak dat de temperatuur omlaag gaat, hierdoor denken veel mensen dat het noorderlicht alleen maar tijdens extreem koude dagen te zien is. Het beste is een open plek te zoeken zonder de aanwezigheid van lichtvervuiling (straatverlichting).

Fotograferen van het noorderlicht
Gebruik een goede camera. Dat kan een spiegelreflexcamera zijn, maar bijv. ook een compactcamera, mits deze lange sluitertijden heeft. De juiste instellingen om het noorderlicht te fotograferen verschillen uiteraard per camera en daarnaast speelt de sterkte van het noorderlicht en omgevingslicht een grote rol. Geduld is een schone zaak: Veel uitproberen en kijken wat het beste resultaat geeft.

Zorg voor een stevig statief zodat de camera niet beweegt. Zet de camera op manueel met de grootst mogelijke lensopening (diafragma 2.8 of lager). Kies sluitertijden van 20 seconden of korter. Doordat de aarde draait, kan je beter niet de sluitertijd langer laten zijn
dan 20 seconden. Hiermee voorkom je dat sterren streepjes worden. De ISOwaarde schommelt tussen 400-2000, afhankelijk van de camera, de sterkte van het noorderlicht en omgevingslicht. Zet de lens op manueel-scherpstellen en draai deze helemaal naar oneindig. Draai vervolgens de lens een heel klein stukje terug of stel scherp op een heldere planeet (niet de maan). Stel de zelfontspanner van de camera in, bijvoorbeeld op 2 seconden, zodat je geen ongewenste trillingen op de foto krijgt, veroorzaakt als je op de ontspanknop drukt.
Maak de foto en bekijk het resultaat. Speel met de instellingen net zolang tot je tevreden bent met jouw noorderlichtfoto.

Het fotograferen van het noorderlicht kost veel tijd. Denk dus aan warme kleding, een thermoskan met koffie/thee, iets te eten, een hoofdlamp, extra batterijen en veel geduld.
Succes en geniet van het betoverde noorderlicht!
noorderlicht-004